Daily Archives: 18 września 2016

Eliza Orzeszkowa

Czasy pozytywizmu dzięki swemu nastawieniu racjonalistycznemu i swym ambicjom poznawczym, zacierającym granicę między zadaniami literatury i nauki, sprzyjały w całej Europie rozkwitowi prozy powieściowej, prozy realistycznej, graniczącej z jednej strony z publicystyką, z drugiej z badaniami naukowymi. Dzięki temu w literaturze polskiej, nawiązującej do żywej tradycji powieści z czasów romantyzmu, na czoło produkcji pisarskiej wysunęło się już około r. 1870 troje pisarzy, którzy w niedługim czasie mieli stać się trójcą powieściopisarską – mianowicie Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus i Henryk Sienkiewicz. Eliza z Pawłowskich Orzeszkowa, urodzona w ziemiańskiej rodzinie w Grodzieńszczyźnie, była właściwie pierwszą w Polsce kobietą pracującą zawodowo na polu literatury, a przynajmniej pierwszą literatką z prawdziwego zdarzenia. Żywot jej nie obfitował w wydarzenia sensacyjne poza dwoma wypadkami, mającymi zaciążyć na charakterze powieści płodnej autorki, a związanymi z powstaniem r. 1863. Młoda kobieta wzięła w nim udział, ułatwiając z narażeniem życia przedostanie się Romualda Traugutta do Warszawy, gdzie miał objąć kierownictwo Rządu Narodowego. Rychło zaś później rozeszła się z zesłanym na Sybir mężem, z którym nic jej nie łączyło, a za którego ją wydano, gdy miała lat siedemnaście.