Absolutyzm oświecony w Rosji

Rosja charakteryzowała się dystansem i izolacją, który dzielił ją od Europy w wielu dziedzinach. Powodem tego faktu był brak dostępu do morza oraz celowa polityka carów. Piotr I był pierwszym carem, który zobaczył bogactwa i nowoczesność w Anglii, Holandii. Chciał, przeto przybliżyć zacofany kraj do reszty krajów europejskich, a okoliczności ku temu sprzyjały. Stłumił bunt strzelców moskiewskich, który decydował o wyborze nowego cara. Stworzył pułki gwardyjskie w miejsce zacofanej organizacji strzelców, stworzył regularną armię i flotę morską. Powołał Senat Rządzący, który całkowicie był od niego uzależniony. Kraj podzielił na gubernie, prowincje i dystrykty. Dokonał reformy szkolnictwa, tworząc nowe szkoły, w tym świeckie i Akademię Nauk. Po latach walk o władzę na skutek przewrotu tron moskiewski objęła Katarzyna II. Jej bezlitosna polityka wobec poddanych i państw słabszych wyniosła ją na szczyt potęgi. Jednak i ona dokonywała niezbędnych reform: przede wszystkim jeszcze bardziej scentralizowała władzę. Wzmocnieniu uległy samorządy szlacheckie; chłopi zostali obróceni w niewolników, dokonano sekularyzacji dóbr kościelnych. Z pewnością był to absolutyzm, ale daleki od oświeconego.