Category Archives: Sparta

Położenie polis

Od około X w. p.n.e. osady leżące na terenie Attyki łączyły się by ostatecznie stworzyć jedną polis, skupioną wokół najsilniejszego miasta – Aten. Położenie polis było bardzo dogodne ze względu na osłonięcie pasmami górskimi, dobrze rozwiniętą linię brzegową i niewielkie nizin w głębi lądu. Podobnie jak inne polis greckie Ateny były rządzone w najwcześniejszym okresie przez królów. Od około X w. p.n.e. władzę przejęli archonci. Początkowo było ich niewielu,. Potem grupę najwyższych urzędników ateńskich stanowiło od 6 do 10 sędziów, sekretarz, urzędnik mający władzę wojskową i urzednik kierujący administracją. Wszyscy byli wybierani na rok. Główną rolę w sprawowaniu władzy w Atenach odgrywała ateńska arystokracja, do której należały majątki ziemskie. Ludzi zależnych od arystokratycznych właścicieli ziemskich nazywano hektemoroj. Ludzie ci byli zobowiązani do płacenia świadczeń na rzecz arystokratów.

Ustroje

Podstawową różnicą pomiędzy ustrojami obu polis jest fakt, że w Sparcie władzę sprawowała wąska grupa ludności – spartiatów, panowali oni nad grupą zależną – helotami. Początkowo również w Atenach władzę sprawowała niewielka część ludności zwana arystokracją. Jednak po reformach Solona i Klejstenesa w Atenach zaczęła rozwijać się demokracja ateńska. W obu polis odmiennie podchodzono też do kwestii wychowania młodego pokolenia. W Sparcie wychowaniem dzieci i młodzieży zajmowało się państwo. Największą wagę przywiązywano do sprawności fizycznej. Celem szkoły było bowiem przygotowanie chłopców do służby w wojsku. Chłopcy uprawiali wiele dyscyplin sportowych: zapasy, biegi, rzut oszczepem, dyskiem, jazdę konną. Chłopcy byli przyzwyczajani do surowych warunków wojskowego życia. Mniejszą wagę przywiązywano do rozwoju intelektualnego. Uczono jednak historii ojczystej, pieśni ku czci bogów oraz formułowania zwięzłych, lakonicznych wypowiedzi. Dbano również o sprawność fizyczną dziewcząt, ponieważ uważano, że przyszła żona żołnierza powinna być wysportowana.

W Atenach o rozwój dzieci musieli dbać rodzice. Zatrudniali oni prywatnych nauczycieli, a szczególny nacisk kładziony był na rozwój intelektualny. Dzieci uczono czytania, pisania, rachunków. Uczniowie poznawali też utwory poetyckie. Nauczano także śpiewu i gry na instrumentach. Mniejszą wagę przykładano do rozwoju sprawności fizycznej dzieci, chłopcy jednak ćwiczyli biegi, skoki, rzut dyskiem i oszczepem oraz zapasy. Dziewczęta nie uprawiały żadnych sportów.